W przyrodzie grunty spoiste w zależności od intensywności współdziałania gruntu z wodą występują w trzech typach konsystencji:
a. zwartej,
b. plastycznej,
c. płynnej.
W ramach poszczególnych konsystencji wyróżnia się następujące stany gruntów:
Konsystencja | Stan gruntu | symbol | Wilgotność naturalna gruntu w relacji do wilgotności odpowiadającej granicom konsystencji |
Zwarta | Zwarty | zw | w <= ws ws< w <= wp |
Półzwarty | pzw | ||
Plastyczna | Twardoplastyczny | tpl | wp< w <= wL |
Plastyczny | Pl | ||
Miękkoplastyczny | mpl | ||
Płynna | Płynny | pł | wL< w |
gdzie:
w – wilgotność naturalna,
ws – wilgotność granicy skurczalności,
wp – wilgotność granicy plastyczności,
wL – wilgotność granicy płynności
Granica skurczalności gruntu jest to wilgotność (wyrażona w procentach), przy której grunt mimo jego dalszego suszenia nie zmniejsza swojej objętości i jednocześnie zmienia barwę na swojej powierzchni o odcień jaśniejszy.
Granica skurczalności jest wilgotnością gruntu na granicy stanu półzwartego i zwartego.
Wzór na oznaczenie wilgotności przy granicy skurczalności – metoda objętościowo-wagowa:

gdzie:
ws – granica skurczalności (wilgotność w procentach) [%],
ρw – gęstość wody w porach gruntu [g/cm3],
ρs – gęstość właściwa szkieletu gruntowego [g/cm3],
ρd – gęstość objętościowa szkieletu gruntowego [g/cm3], obliczana wg wzoru:

mt – masa szkieletu gruntowego [g],
V – objętość próbki gruntu po wysuszeniu [cm3].
Gęstość właściwą szkieletu gruntowego ρs odczytać można z dostępnych tabel, np.
lp | Nazwa gruntu | Gęstość właściwa szkieletu [g/cm3] |
1 | Piaski | 2,65 – 2,67 |
2 | Piaski pylaste | 2,65 – 2,66 |
3 | Piaski i pyły piaszczyste | 2,66 – 2,67 |
4 | Piaski gliniaste | 2,66 – 2,68 |
5 | Gliny | 2,67 – 2,70 |
6 | Gliny zwięzłe | 2,69 – 2,72 |
7 | Iły, iły pylaste | 2,71 – 2,78 |
8 | Piaski i iły próchniczne | 2,30 – 2,64 |
9 | Namuły organiczne | 2,15 – 2,60 |
10 | Torfy | 1,40 – 1,70 |