Sonda statyczna CPT – badanie gruntu

Badanie CPT jest kluczowym elementem w procesie oceny właściwości gruntów, szczególnie w kontekście planowanych inwestycji budowlanych. Metoda ta pozwala na uzyskanie szczegółowych danych dotyczących struktury i właściwości mechanicznych gruntu, co jest niezbędne do prawidłowego zaprojektowania fundamentów oraz innych elementów konstrukcyjnych. Dzięki zastosowaniu sondy CPT możliwe jest precyzyjne określenie parametrów takich jak opór pod stożkiem czy ciśnienie porowe, co wpływa na dokładność i wiarygodność wyników.

Wykorzystanie sondowania CPT w badaniach geotechnicznych umożliwia inżynierom dokładne zrozumienie warunków gruntowych na danym terenie. Proces ten polega na wciskaniu stożka pomiarowego w głąb ziemi, co pozwala na ciągłe rejestrowanie parametrów gruntu bez jego naruszania. Dzięki temu metoda ta jest niezwykle cenna w kontekście projektowania budowlanego, gdzie precyzyjne dane o gruncie są kluczowe dla bezpieczeństwa i trwałości konstrukcji.

Co to jest sondowanie statyczne?

Sondowanie statyczne to podstawowy typ badań polowych gruntu na terenie UE. Badanie polega na wciskaniu w grunt stożka elektrycznego z systemem czujników rejestrujących  parametry gruntu „in situ”(w stanie pierwotnym) w sposób ciągły. Jest to jedno z niewielu badań gruntu nie zaburzających jego struktury – a wiec najbardziej miarodajne!

Podczas sondowania statycznego rejestrowane są:

  • opór pod stożkiem [Qc]
  • tarcie na pobocznicy stożka [Fs]
  • ciśnienie porowe gruntu [U] (w zależności od rodzaju stożka)
  • głębokość [cm]
  • prędkość penetracji
  • inklinacja ( odchylenie od pionu )

Sondowanie statystyczne pozwala określić między innymi:

  • stopień zagęszczenia gruntów niespoistych (ID),
  • stopień plastyczności gruntów spoistych (IL),
  • współczynnik prekonsolidacji gruntu (OCR),
  • wytrzymałość gruntu na ścinanie w warunkach bez odpływu (Su),
  • wskaźnik plastyczności gruntu (Ip),
  • współczynnik tarcia spoczynkowego (Ko),
  • moduł ściśliwości wtórnej (M),
  • moduł odkształcenia (Younga) w warunkach bez odpływu (EU),
  • współczynnik konsolidacji (c),
  • współczynnik filtracji w kierunku poziomym (kh),
  • efektywny kąt tarcia wewnętrznego (fi’),
  • edometryczny moduł ściśliwości (M0).

Czym się różni sondowanie CPT od CPTU?

Sonda CPT oraz CPTU różni się od siebie rodzajem wykorzystywanego stożka pomiarowego. Sondowanie CPTU pozwala na pomiar ciśnienia porowego gruntu. Dzięki dodatkowym pomiarom ciśnienia porowego sondowanie CPTU pozwala określić więcej parametrów gruntu (m.in. spójność, niedrenowaną wytrzymałość na ścinanie).

Analiza wyników obu rodzaju sondowań pozwala na określenie typu gruntu w podłożu, a w przypadku sondowań CPTU również poziomu zwierciadła wody gruntowej. To, czy charakter poziomu wodonośnego jest naporowy, swobodny i czy pojawia się sączenie, można określić w korelacji z otworem wiertniczym. Aby precyzyjnie i jednoznacznie określić rodzaj gruntu oraz warunki wodne w podłożu i wykonać tzw. korelację lokalną, należy punktowo potwierdzić założenie interpretacyjne otworem badawczym (wykonać węzeł badawczy)

Zastosowanie sondowań statycznych w badaniu gruntu

Sondowanie statyczne to jedna z najnowocześniejszych metod badania gruntu na świecie. Pozwala ona bardzo precyzyjnie określić parametry gruntów. Badania sondą statyczną nie posiada ograniczeń ze strony rodzaju badanego gruntu. Sondowania można wykonywać w  gruntach sypkich, spoistych, organicznych oraz nasypowych, dzięki czemu jest uniwersalnym rodzajem badania gruntu.

Analiza wyników sondowań pozwala także na określenie typu gruntu w podłożu, a w przypadku sondowań CPTU również poziomu zwierciadła wody gruntowej. To, czy charakter poziomu wodonośnego jest naporowy, swobodny i czy pojawia się sączenie, można określić w korelacji  z otworem wiertniczym. Aby precyzyjnie i jednoznacznie określić rodzaj gruntu oraz warunki wodne w podłożu i wykonać tzw. korelację lokalną, należy punktowo potwierdzić założenie interpretacyjne otworem badawczym (czyli wykonać wiercenie badawcze).

Przebieg sondowania gruntu

Proces sondowania gruntu za pomocą metody CPT rozpoczyna się od przygotowania terenu oraz ustawienia odpowiedniego sprzętu pomiarowego. Następnie stożek pomiarowy jest stopniowo wciskany w głąb ziemi, a czujniki rejestrują parametry takie jak opór pod stożkiem czy ciśnienie porowe. Cały proces odbywa się w sposób ciągły, co pozwala na uzyskanie szczegółowego profilu gruntowego bez zakłócania jego struktury.

Podczas sondowania istotne jest monitorowanie prędkości penetracji oraz inklinacji stożka, co wpływa na dokładność pomiarów. W zależności od rodzaju gruntu oraz głębokości badania, proces ten może trwać od kilkudziesięciu minut do kilku godzin. Wyniki są następnie analizowane przez specjalistów, którzy interpretują dane i przygotowują raporty geotechniczne niezbędne do dalszych prac projektowych.

Kiedy potrzebne jest określenie typu gruntu?

Określenie typu gruntu jest kluczowe w wielu sytuacjach związanych z planowaniem i realizacją inwestycji budowlanych. Wiedza o rodzaju podłoża pozwala na odpowiednie zaprojektowanie fundamentów oraz innych elementów konstrukcyjnych, co ma bezpośredni wpływ na stabilność i bezpieczeństwo całej budowli. W przypadku gruntów o zmiennej strukturze lub niskiej nośności, precyzyjne określenie ich właściwości jest niezbędne do uniknięcia problemów podczas eksploatacji obiektu.

Sondowanie CPT umożliwia dokładne określenie parametrów takich jak stopień zagęszczenia czy plastyczność gruntu, co jest istotne przy projektowaniu konstrukcji oporowych czy stabilizacji podłoża. Dzięki temu inżynierowie mogą dostosować swoje projekty do specyficznych warunków terenowych, minimalizując ryzyko osiadania budynków czy innych problemów związanych z niestabilnym podłożem. W przypadku inwestycji realizowanych na terenach o skomplikowanej budowie geologicznej, określenie typu gruntu za pomocą sondowania CPT staje się nieodzownym elementem procesu projektowego. Pozwala to na uniknięcie kosztownych błędów oraz zapewnia długoterminową trwałość i bezpieczeństwo konstrukcji.